BIRGEJUPMI:

Okta dain stuorámus prošeavttain Dáiddadállus dán jagi, lea leamaš EU ruhtadan prošeakta Birgejupmi. Máŋga ásahusa leat oassálastán dán golmmajahkásaš prošektii; earret eará leat dutkit máŋgga suorggis, museabargit, Sámi allaskuvla ja Sámiráđđi leamaš mielde.

Bargopáhkka mas DD:s lea leamaš ovddasvástádus, galgá čájehit mo birgejumi sáhttá ovdanbuktit dáidaga ja duoji bokte. Oassin dás ledje golbma seminára: vuosttaš lágiduvvui Londonis golggotmánus 2025, ja nubbi oassi ges lágiduvvui Suialaa dáiddafestiválas vahkku maŋŋil, Nuuk gávpogis Kalaallit Nunaatas.

Semináraráidu loahpahuvvui Guovdageaidnus cuoŋománu 8. beaivvis gitta 10. beaivái 2026. Dat lei miellagiddevaš ja ávkkálaš čoahkkaneapmi, man boađusin šaddá oahppokursa Sámi allaskuvllas, gos dáidda ja duodji leat guovddážis.

Raporta lea gárvvis ja dan sáhttá lohkat min neahttasiidduin: Birgejupmi Dáidaga & Duodji bokte - Čoahkkáigeassu

Dán prošeavttas lea maiddái buvttadeaddji Alexandra Wingate bargan, ja son lea ráhkkanahttán sihke joavkočájáhusa ja semináraprográmma.

DÁIDDA:

• Hilde Skancke Pedersena dáidagat leat leamaš oidnosis máŋgga sajis maŋemus jahkebeali áigge, earret eará ođđa ráđđehusvisttis Oslos. Su bargu Bassi várri – Giđđadálvi heaŋgá ođđa stáhtaráđđelanjas, ja geassemánu 5. beaivvi ledje dáiddárat čoahkkanan dohko geahččat sin dujiid. Hilde lea maid mielde Dáiddadállu joavkočájáhusas Birgejupmi Through Art & Duodji, mii lea oaidninláhkai Guovdageaidnu Gilišilljus gitta borgemánu 30. beaivái.
  
• Susanne Hætta bovdejuvvui dáidda-almmuheapmái Båddåddjoi, gos Dronnet Sonja almmuhii dáidaga maid son ráhkadii ovttas 22 dáiddáriin guokte jagi áigi, dalle go Båddåddjo lei Eurohpá kulturoaivegávpot. Dáiddabargu VON lea dál bissovaččat Stormen girjerádjosis. Susanne lei dan joavkkus mii ráhkadii bustáva V, mas maiddái dronnet lei mielde. Susanne installašuvdna Dan botta go vuorddašat soabadeami lea mielde joavkočájáhusas Birgejupmi Through Art & Duodji.
  
• Máret Ánne Sara dáidda lea maid viidát čájehuvvon dán jagi. Su čájáhus Goavve-Geabbil nogai cuoŋománus, maŋŋel go lei čájehuvvon jahkebeali Tate Modernis Londonis. Su bargu Pile o’Sápmi Supreme lea oassi Norgga Álbmotmusea čoakkáldagas, muhto lea dál čájáhusas Kanadas. Doppe dat lea mielde čájáhusas Qillaniq Kanada álbmotmuseas Ottawas. Čájáhus guorahallá maid dáiddárat ovdanbuktet nu mo vejolaš min servodagain: ráhkadit saji olbmuide geat rievdadit min máilmmi, vaikko buot ii heive koloniálalaš ásahusaid norpmaide.
  
• Kiasma-museas Helssegis rahppui njukčamánus čájáhus We who remain. Dasa gullet Hilde Skancke Pedersena ja Máret Ánne Sara barggut, ovttas eará sámi dáiddáriiguin. Čájáhus lea rabas gitta čakčii. Loga eanet: Kiasma

ČÁJÁLMASAT:

• Siri Broch Johansen čállán luohteopera Ovllá lei dat vuosttaš sámegielat opera mii lea čájehuvvon Suomas. Vuosttaščájálmas lei Oulus ođđajagimánus. Emil Karlsen neavttašii váldorollas.
• Sarakka Gaupa oanehisbihttá Áhčča čájehuvvui Ibsen-festiválas Oslos, miessemánu 8. beaivve. Sarakka ieš lea čállán ja ovdanbuktán bihtá, mas gudnejahttá iežas áhččerohki Áillu.
• Min dáiddárguimmiin leat leamaš rollat máŋgga buvttadeamis mat leat čájehuvvon. Giđđadulvi VIII čájálmasain leat bargan čálli Juho-Sire, neavttárat Anja Saiva Bongo Bjørnstad ja Ingá Márjá Sarre, ja musihka ráhkadii Anthoni Hætta. Anne Berit Anti bihttá Gavdnjejuvvon oaččui ollu beroštumi dán jagi, ja ledje mielde neavttárat Anja Saiva Bongo Bjørnstad, Ingá Márjá Sarre, šuokŋadahkki Roger Ludvigsen ja jorgaleaddji Anitta Suikkari.
• Elle Sofe Sara čállán luohte-baleahtta Láhppon/Lost lei dán jagi Davvi Norgga riemuid rahpančájálmas, geassemánu 20. beaivvi. Dát muitala 1852 Guovdageainnu stuimmiid birra dánssa ja luođi bokte, ja čájehuvvui vuosttaš geardde Oslos, opera váldolávddis. Elle Sofe Company lea maiddái johtán viidát dán jagi vuosttaš jahkebealis, earret eará mánáidčájálmasain Binnánaš balus, mii čájehuvvo vel dán jagi Riddu Riđđu festiválas.
• HEDDABÁLKKAŠUMI VUOITIT! Geassemánu 14. beaivvi geigejuvvojedje Heddabálkkašumit Oslos, ja Láhppon/Lost oaččui bálkkašumi luohkás "buoremus audiovisuála hábmen", ja Gavdnjejuvvon ges oaččui "buoremus nuoraid čájálmas". Mii leat rámis go min dáiddárat leat leamaš oassin dáin buvttademiin!

FILBMA:

• Árru lea Elle Sofe Sara vuosttaš guhkesfilbma, ja dat čájehuvvui vuosttaš geardde Berlinales, Duiskkas. Maŋŋil lea film maiddái čájehuvvon Tribeca Festivalas, New York gávpogis.
• Ken Are Bongo lea bargan buvttadeaddjin Ciao Ráhkis buvttadeamis, mii čájehuvvui Skábmagovat filbmadoaluin Anáris. Filbma lea báddejuvvon sihke tv-ráidun ja guhkesfilbman, ja doppe gullo sihke sámegiella ja italialaš giella.

BARGOSTIPEANDA:

Dán jagi ledje 12 936 ohcamuša boahtán sisa ovdal áigemeari ja njukčamánus almmuhuvvui ahte badjelas 1000 dáiddára ožžot Stáhta bargostipeandda. Sin searvvis ledje guokte dáiddárguoimmi!

Elle Márjá Eira lea ožžon 3 jahkái stipeandda, ja Rawdna Carita Eira oaččui ges 2 jahkái.

Dás gávnnat buot namaid geat leat ožžon stipeanddaid: Statens kunstnerstipend

MUSIHKKA:

• Mari Boine deavdá dán jagi 70 jagi, ja son lea mátkkoštan viidát vuosttaš jahkebeali, čuojahan Duiskkas ja Norggas. Su skearru Idjagieđas ávvuduvvo maid dán jagi, go lea 20 jagi áigi go almmuhuvvui. Njukčamánus geigejuvvui sutnje dán jagi gudnebálkkašupmi Musikkforleggerne organisašuvnnas. Geassemánu álggus Mari juoiggai doaluin mat ávvudedje ođđa ráđđehusvistti dáidagiid, masa KORO lei bovden su. Skábmamánu 8. beaivvi, mii lea su riegádanbeaivvi, lea Maris konsearta Oslo konsearttasáles.
• Hildá Länsman vuittii ovttas Tuomas Norvioin Emma-bálkkašumi (Suoma deháleamos musihkkabálkkašupmi) “jagi etno”-luohkás Dajan-skearru ovddas. Njukčamánus bođii maid diehtu ahte Hildá guovttos leaba nammaduvvon Davviriikkaid Ráđi musihkkabálkkašupmái Dajan skearruin. Dasa lea maiddái min dáiddárguoimmi Rawdna Carita Eira čállán Eatnama váibmu opera musihkka evttohuvvon. Vuoiti almmuhuvvo golggotmánus 2026.
• Buvttadeaddji ja čuojaheaddji Bernt Mikkel Haglund lea almmuhan gávcci šuoŋa maidda servet máŋga juoigi. Muhtun luođit leat áibbas ođđasat, earát ges leat luođit mat soitet oahppásat máŋgasii.
• Mii sávaimet maiddái bures boahtima ođđa dáiddárguoibmái ovdal beassážiid! Artista Nils-Ove Kuorak lea eret Jielleváris Ruoŧas, ja son almmustahtii dán giđa iežas vuosttaš EP-skearru, Ealláš. Nils-Ove oassálasttii maiddái min Birgejupmi seminárii Guovdageaidnus, sihke ovtta panelas, ja oktan artistan min loahpahan konsearttas.